Woodgas (Gazlaştırıcı) Nedir?

10.07.2026 13:46

Woodgas, odun, talaş veya peletlenmiş ahşap ürünlerinin buharlaştırma yöntemi ile yakılabilir bir gaz formuna dönüştürülmesi olayıdır. Elde edilen gaz "Woodgas" olarak bilinmektedir. Ancak yalnızca odun yerine diğer biyokütle (biomass) yakıtlar (atık, plastik, vb.) yakıtların buharlaştırılması sonucunda açığa çıkan gaz ise  "Syngas" adı ile bilinir. Bu gaz içerisinde genellikle: Karbonmonoksit (CO), Hidrojen (H₂), Karbondioksit (CO₂), Metan (CH₄), Azot (N₂) gibi gazlardan oluşur.  Tabi kullanılan yakıtın türüne göre çıkan gaz içerisinde değişiklikler gözlemlenebilir. Bunların başlıcaları Su buharı, Kükürt veya daha farklı gaz bileşikleri meydaha gelebilmektedir. 

Nasıl Çalışır? 

Woodgas yapısı birden çok farklı çalışma prensibi ile çalışabilmektedir. Örneğin kendi kendini besleyen sistemler ile tümüyle kapalı ancak farklı ısı kaynağı ile buharlaştırma yapılan sistemler bir birinden farklıdır.  

1. Kendi kendini besleyen sistem (Ototermik Gazlaştırma):

Yukarıdaki resimden de anlaşılacağı üzere dikdörtgen kapalı bir alan içerisinde bir miktar kömür (C) bulunmaktadır. Bu kapalı alana dar bir boğaz ile kontrol edilen alandan iz miktarda oksijen gazı içeri alınmaktadır. Bu durumda içerisinde kimsayasal bir yanma (Combusiton) açığa çıkar ve ısı meydana gelmektedir. Doğal olarak Karbon ve oksijen yandığından kaynaklı olarak ilk gözlemlenen gaz türü Karbondioksit (CO₂) gazı olacaktır. 

Ancak içeride ısı yüksemiştir. Bu durumda bulunan oksijen miktarı azaldığı için oksijenli kimyasal yanma meydana gelmez. Tersine bu noktada ısı üretmek yerine ısı tüketen (endotermik) bir işlem görülür. İçerde oksijen bulunmadığı, ısının yüksek olması nedeniyle Karbondioksit gazı CO₂ daha fazla Karbon (C) ile baş başa kalır. Bu durumda Karbondioksit ile karbon yüksek ısı nedeniyle tepkimeye girer. CO₂ + C → 2CO "Boudoard" reaksiyonu meydana gelir ve açığa çıkan gaz Karbonmonoksit (CO) gazıdır. Bileşke olarak ısı ile birlikte genelde 2 adet Karbonmonoksit olur (2CO). 

Karbonmonoksit gazı yanıcı bir gazdır. Ve daha sonrasında oksijen ile karıştırılıp motor içerisine (jeneratör, araba, vb.) gönderildiğinde motoru çalıştıracak enerjiyi sağlayabilir. 

 Dikkat edilmesi gereken konu şudur ki biz yukarıdaki sistemde yakıt olarak kömür kullandık. Bu nedenle açığa çıkan gaz woodgas sistemi gibi görülse de bu gaza (Coal gas) demek daha doğru olacaktır. Zira kuru karbon yakıt ile Karbonmoksit çıkışı gözlemlenirken Woodgas olarak bilinen sistemlerde doğrudan ağaç türevi yakıtlar kullanılır. Fakat temel olarak sistem bu şekilde ilerler. İçeri oksijen girer yanma olayı meydana gelir daha sonrasında oksijen az olduğundan ısı yüksek olduğundan farklı bir tepkime daha gerçekleşir ve yakıcı gaz açığa çıkar. 

Genel mantık " Kendi kendini besleyen sistem (Ototermik Gazlaştırma)" sistemlerde bu şekilde gerçekleşmektedir. 

Bu tarz kendi kendini besleyen sistemlerde en önemli nokta içeri giren oksijen miktarının kontrolüdür. Eğer az miktarda oksijen içerisi girerse içerde yeteri kadar ısı olmadığı için "endotermik" reaksiyonlarda gerçekleşemez. Eğer fazla miktarda oksijen gazı içeri girerse bu durumda çıkış tarafında gözlemlenen gaz türü Karbmonoksit veya Hidrojen gibi Metan gazı gibi gazlar yerine doğrudan Karbondioksit gazı çıkışı görülür. Isı aşırı yükselir sistem içerisindeki yakıt hızla tükenir. 

2. Harici yakıt ile çalışan sistem (Allotermik Gazlaştırma): 

Adından da anlaşıldığı üzere bu sistem doğrudan sistemin içerisindeki yakıt ile değil harici bir başka yakıt ile ısıtılmaktadır. 

Tasarımsal olarak yukarıdaki resim karmaşık olsada aslında bu tasarımı düdüklü tencere benzetmek en mantıklı olanıdır. Zira bu sistemde bir kazan bulunur. kazan içerisine buharlaştırılacak yakıt konur (kömür, odun, karma yakıt vb.) daha sonrasında altında veya yukarıdaki resimde olduğu gibi yanan yakıtın gazıyla bu kazan ısıtılır. Dolayısıyla kazanın çıkışından doğrudan istenilen gaz elde edilmektedir. Bu tarz "allotermik sistemler" daha mantıklı görünsede gaz üretimi genel olarak daha zordur. Zira içeriye yeteri kadar oksijen girmediği zaman, yakıt olarak kömürü düşündüğümüzde Karbonmoniksit (CO) gazı miktarı oldukça düşer. Bu nedenle bu tarz sistemler içerisinde nem içermesi Hidrojen (H₂) gibi Metan (CH₄) gibi gazlar oluşturmakta daha yararlı olacaktır. 

Mantığı temelde Ototermik ile aynıdır. Ancak çalışma prensibi açısından bir birinden bütünüyle farklıdır. Ototermik'te içeriye giren yakıtın türü ne olursa olsun genelde sistem çalışma açısından daha verimli gözükür. İçeride ısı üretildikçe ve kontrol altında tutuldukça sistem hem kendini ısıtır hemde gaz çıkışı meydana gelir. 

Fakat Allotermik sistemde sistemin çalışabilmesi için (kazan) yani buharlaştırılacak kütlenin dışında sistemi ayrıca ısıtacak düdüklü tencerenin altındaki ocak gibi kazanın ısınmasını sağlayacak yakıtta gerekmetkedir. Avantajı ise daha istiktararlı gaz çıkışı sağlamasıdır. Allotermik sistemden çıkan gaz genel olarak Ototermik sistemden çıkan gazdan daha temizdir. 

Peki bu Woodgas, Syngas veya Coalgas'dan nasıl Elektrik üretilir? 

Gaz çıkışı elde edildiyse bu noktada yanıcı olan o gazı jenaratör içerisinde kullanmak oldukça kolaydır. Tüplü bir araba motoruna doğrudan verildiğinde (havafilitresinin yanında veya içinde) doğrudan çalışacaktır. Veya benzinli bir jenaratörün karbüratörünü soküp çıkardığımızda bunun yerine düz bir boru bağladığımızda ve bu boruya ikili bir T vana taktığımızda T'lerin bir birisine çıkan Woods gazı diğer vanayı ise içeriye yine belirli bir miktarda oksijen girmesini ayarladığımız takdirde jeneratörün çalıştığı görülecektir. 

Ancak dikkat edilmesi gereken konular şudur ki; yaktığınız yakıta bağlı olarak bu gazı doğrudan jeneratörde (motorda) kullanmak uygun değildir. Öncelikli olarak yüksek ısı ile çıkan gazı bir radyatör vasıtasyla soğutmak gerekemektedir. Bu işlem esnasında eğer su buharı varsa (%98) ihtimalle olacaktır. Bu durumda soğutma işlemi esnasında radyatörün tıkanmasına neden olacaktır. 

Böyle bir sistemin çalışması için özel bir soğutma sistemi ile çıkan gaz soğutulmalıdır. Yakılan yakıt eğer çam ağacı gibi bir ürün ise bu durumda soğutma işlemi esnasında odunların içerisindeki nemden kaynaklı olarak bol miktarda Çam katranı meydana açığa çıkacaktır. Bu ürün ise arıcılık alanında oldukça değerli bir üründür. Yüksek fiyatlarda satışa sunulabilir. 

Soğutma işleminden sonra kükürt gibi veya soğutmadan kaçan su buharlarını yakalamak maksadı ile bir filtreleme daha yapılmalıdır. Bu filtre içerisinde uzun süre dayanması için genellikle koyun yünü kullanıldığı görülür. Ardından tüm bu filtreleme işleminden geçen gaz jenaratör (motor) içerisinde güvenle yakılıp Elektrik enerjisi açığa çıkarılabilir. 

NOT: Tehlikeli durumlar söz konusudur, bu sistemin verimli çalışabilmesi için ortalam sıcaklık (kazan içerisinde) 1.400 - 2.000 derece arasıdır. Çıkan gazların zehirli gaz olması ihtimalı çok yüksek hatta (%100)'dür. Bu nedenle kapalı alan içerisinde değil açık havada veya havalandırması iyi olan alanlarda kullanılmalıdır. 

Bunun dışında sistemin doğaya ve çevereye zarar vermemesi adına yakılan yakıtlar (türüne bağlı olarak) örneğin çam kullanıldıysa bu durumda yakıttan sonra geriye kalan kömürdür. Satışa sunulup faydalanabilir. Ancak petrol ürünleri (atık, plastik, araba lastiği vb) ürünlerin kullanılması durumunda Yakılan yakıt sonucunda kalan karbon (kömür) olmaktan uzak olacağı için bu durumda sistematik bir şekilde atık yakıların imhası (toplanıp gömülme gibi) çevreyi kirletmeyen bir sistem oluşturulmamalı. Doğaya atık olarak doğrudan karbon salınımı yapılmamalıdır!